Matbaa hatasından Türkiye’nin ticaret hafızasına!

Bugün akıllı telefonlarda saniyeler süren aramaların 90’lardaki karşılığı, her evin demirbaşı olan o kalın, sarı ciltli rehberlerdi. Peki, neden beyaz değil de sarı? Neden hala ilan web sitelerinin logoları sarı renkte merak ettiniz mi? İşte Wyoming’den İstanbul’a uzanan o ilginç hikaye. 

90’lı yıllarda Türkiye’de bir tesisatçıya, bir doktorun muayenehanesine veya en yakın çiçekçiye ulaşmak istiyorsanız,bir arama motoru yoktu; ‘Altın Rehber’iniz vardı. Kapı eşiklerine bırakılan, kucağa alındığında ağırlığıyla dizleri yoran o devasa sarı rehberler, aslında dünya ticaret tarihinin en başarılı mutlu kazalarından biridir.

HER ŞEY BİR “YOKLUKLA” BAŞLADI

Hikaye 1883 yılına, ABD’nin Wyoming eyaletine uzanıyor. Bir matbaacı, telefon rehberi basarken beyaz kağıdı bitince elindeki sarı kağıtları kullanmak zorunda kalır. Bu zorunluluk, devrim niteliğinde bir keşfe yol açar: Sarı kağıt hem çok daha ucuzdur hem de siyah mürekkeple birleştiğinde gözün en hızlı algıladığı kontrastı yaratır.

TÜRKİYE’NİN 90’LI YILLARI: “SARI SAYFALAR” DÖNEMİ

Türkiye’de 90’lı yıllar, ticaretin ve hizmet sektörünün hızla yerelleştiği bir dönemdi. O yıllarda sarı sayfalar sadece bir rehber değil, bir prestij meselesiydi. Bir dükkanın sarı sayfalarda tam sayfa veya renkli ilanının olması, bugünün “sponsorlu içeriklerinden” çok daha büyük bir itibar kaynağıydı. PTT tarafından da desteklenen bu sistemde; beyaz sayfalar kişisel numaraları, sarı sayfalar ise ticari işletmeleri temsil ederdi. Bu renk ayrımı sayesinde kullanıcılar, aradıkları hizmete binlerce sayfa arasından saniyeler içinde ulaşabiliyordu.

O dönem evlerde dantelli örtülerin altında duran çevirmeli veya ilk tuşlu telefonların hemen yanında mutlaka bir “Sarı Sayfalar” rehberi dururdu.

NEDEN HALA SARI?

Günümüzde dijital ilan devleri hala logolarında veya arayüzlerinde sarı rengi kullanıyor. Çünkü, insan zihni, 90’lardan kalma bir alışkanlıkla sarı rengi gördüğünde otomatik olarak “burada bir hizmet, bir ilan veya bir fırsat var” mesajını alıyor. Sarı renk, dikkati en üst seviyede tutarken “ticaretin rengi” olma özelliğini koruyor.

90’lı yıllarda bir numara bulmak için sayfaları hızlıca çevirirken parmak uçlarınızda kalan o hafif gazete kağıdı boyası kokusu, aslında Türkiye’nin ilk “veri bankası” deneyimiydi. Damla GÖÇ AKYÜZ