Çeltikte ‘dağ fare doğurdu’

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin 2025 yılı çeltik alım fiyatlarını açıklamasının ardından, Türkiye üretiminin yaklaşık yüzde 45’inin yapıldığı Edirne’de tepkiler yükseldi. Edirne İl Genel Meclisi CHP Grup Sözcüsü Mustafa Üstün, açıklanan fiyatların artan maliyetler karşısında yetersiz kaldığını belirterek, “Aylarca beklenti oluşturuldu. Üretici sustu, bekledi. Tarlada çamurun içinde, harmanda borcun hesabını yaparak sabırla günü saydı. Nihayet Toprak Mahsulleri Ofisi çeltik alım fiyatlarını açıkladı. Ortaya çıkan tablo ise ne yazık ki tek bir cümleyle özetleniyor: Dağ fare doğurdu” dedi.

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2025 yılı çeltik alım fiyatlarını 23 Ocak 2026 tarihi itibarıyla kamuoyuna duyurdu. Yapılan açıklamada, çeltik hasadının eylül ayında başladığı ve kasım ayı içerisinde tamamlandığı belirtilirken, piyasaların üretici lehine seyrettiği vurgulandı. TMO tarafından açıklanan alım fiyatları Baldo grubu için 40 bin TL/ton, Cammeo grubu için 38 bin TL/ton ve Osmancık grubu için 32 bin TL/ton olarak belirlendi. Ancak Türkiye çeltik üretiminin yaklaşık yüzde 45’inin yapıldığı Edirne’de açıklanan rakamlar, üreticiler ve siyasi temsilciler tarafından yetersiz bulunarak eleştirildi.

“DAĞ FARE DOĞURDU”

Açıklanan fiyatlara ilişkin değerlendirmede bulunan Edirne İl Genel Meclisi CHP Grup Sözcüsü ve Uzunköprü Üyesi Mustafa Üstün, sert ifadeler kullandı. Üstün açıklamasında, “Aylarca beklenti oluşturuldu. Üretici sustu, bekledi. Tarlada çamurun içinde, harmanda borcun hesabını yaparak sabırla günü saydı. Nihayet Toprak Mahsulleri Ofisi çeltik alım fiyatlarını açıkladı… Ortaya çıkan tablo ise ne yazık ki tek bir cümleyle özetleniyor: Dağ fare doğurdu. Bugün çeltik üreticisi mazotu 55 liraya, gübreyi dövizle, ilacı peşin parayla alıyor. Elektrik, sulama, işçilik derken tarlaya giren maliyet her geçen yıl katlanıyor. Buna rağmen açıklanan fiyatlar, bırakın üreticiyi rahatlatmayı, maliyetleri dahi zor karşılar hale gelmiş durumda” dedi.

“AÇIKLANAN FİYATLAR MALİYETİ BİLE ZOR KARŞILIYOR”

Mustafa Üstün açıklamasında, Baldo için açıklanan fiyatın ilk bakışta yüksek gibi görünebileceğini ancak randıman ve fire hesaplandığında üreticinin eline geçen paranın hızla eridiğini belirterek, “Baldo için açıklanan rakam kâğıt üzerinde yüksek görünebilir. Ancak iş tarlaya, randımana, fireye geldiğinde üreticinin elinde kalan para hızla eriyor. Osmancık ve Cameo üreticisi içinse tablo daha da vahim. Çünkü piyasada zaten baskılanmış olan fiyatlar, TMO’nun açıkladığı bu rakamlarla adeta tescillenmiş oldu. Ayrıca TMO açiklamıs olduğu fiyat Osmancık ve Cameo cinsi çeşitler de zaten piyasada TMO açıkladığı fiyatlara yakın satışı yapılırken, Üreticinin elin ekimi daha fazla, yapılan Luna (Provize ve Diva) ince tane çeşitleri için açıklanan bir rakam yoktur” şeklinde konuştu.

“BU FİYATLA SENYE BU TARLA EKİLİR Mİ?”

Sorunun yalnızca rakamlardan ibaret olmadığını vurgulayan Üstün, “Asıl sorun sadece rakam değil. Sorun, üreticinin alın terinin yine masada hesaba katılmaması. Sorun, desteklerin “sonra ödenecek”, ödemenin “30 gün içinde yapılacak” denilerek ötelenmesi. Sorun, çiftçinin bugünkü borcunun yarının vaadiyle kapatılamayacak olması. Her hasat döneminde aynı senaryo yaşanıyor: Üretici fedakârlık yapıyor, devlet “denge” diyor, piyasa ise olanı biteni izliyor. Olan yine köylüye, çiftçiye oluyor. Bugün Edirne ovasında, Uzunköprü’de, İpsala’da çeltik eken üretici şunu soruyor: ‘Bu fiyatla biz seneye bu tarlayı eker miyiz?’ Eğer tarım stratejik bir alan ise, eğer gıda güvenliği gerçekten önemliyse, açıklanan fiyatların da bu ciddiyetle belirlenmesi gerekir. Aksi halde her yıl biraz daha az ekilen, biraz daha terk edilen tarlalarla karşı karşıya kalırız. Sonuç ortada. Beklenti büyüktü. Umut yüksekti. Ama açıklanan fiyatlarla bir kez daha gördük ki: Dağ fare doğurdu” ifadelerini kullandı.

Adem Batuhan SEVER