Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı

Uluslararası Edirne Kırmızısı Sempozyumu etkinlikleri kapsamında Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün Karaağaç’ta bulunan bahçesinde rubia tinctorum (kökboya) bitkisinin hasat etkinliği gerçekleştirildi. Edirne Valisi Yunus Sezer’in de katılımıyla gerçekleştirilen etkinlikte kaynayan kazanlarda kökboya bitkisinden elde edilen doğal boyayla, pamuk kumaşlar ve iplikler boyandı ve kök boya bitkisinin hasadı gerçekleştirildi.

Tarihte adı casusluk hikayelerine karışan ve “Efsane renk” diye adlandırılan Edirne Kırmızısı için düzenlenen 2’nci Uluslararası Edirne Kırmızısı Sempozyumu etkinlikleri kapsamında, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün Karaağaç’ta bulunan bahçesinde yetiştirilen kök boya bitkilerinin hasadı yapıldı. Kök boya bitkisinden elde edilen doğal boyalar, kazanlarda kaynatıldı ve kazanın içerisine atılan pamuk kumaşlar ve iplikler boyandı.

“BÜYÜK BİR MÜCADELENİN GÜZEL BİR SONUCU”

Hasat etkinliğine katılan Edirne Valisi Yunus Sezer, Edirne Kırmızısı’nın tekrardan elde edilerek bir ürün haline getirilmesinin büyük bir başarı olduğunu belirtti. Vali Sezer; “Geçekten de tarihte ve bizim kültürümüzde önemli bir yer eden Edirne Kırmızısı ya da Türk Kırmızısı’nın kök boyadan tekrardan elde edilmesi, bunun bilimsel araştırmalarla renk tonunun, renk kodunun tutturulması ve her şeyden önemlisi ürün haline getirilmesi, bunun satılabilir ve kullanılabilir ürünler haline getirilmesi, gerçekten büyük bir başarı. Büyük bir mücadelenin güzel bir sonucu. Gerçekten de tarihimizin, bize önemli kültürel katkıları var ve kafamızı nereye çevirirsek çevirelim, bizi karşılayan bir hazinenin içerisindeyiz. Kaybettiğimiz bu hazinenin belli bölümlerine yıllar sonra tekrar karşılaşmanın heyecanını yaşıyoruz. Bu sadece Edirne Kırmızısı için değil, birçok alanlarda da böyle” dedi.

edirne kirmizisi 4 | Edirne Ahval Gazetesi
Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı | Edirne Ahval Gazetesi

“SANAYİ BOYALARINDAN TEKRAR ÖZE DÖNÜŞ”

Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Tabakoğlu, yaklaşık 7 yıldır Edirne Kırmızısı’nın üzerinde çalıştıklarını ifade ederken, bitkiden elde edilen doğal boyanın sağlığa yararlı olduğunu dile getirdi. Rektör Tabakoğlu; “Her ile bir renk nasip olmaz. Edirne’ye bir kırmızı nasip olmuş. Bunu nereden anlıyoruz? ‘Muhteşem Edirne Kırmızısı’ diye kitaplar yazılmış. Bizde de bu kitabın varlığıyla başlayan bir öykü, Trakya Üniversitesi Edirne Kırmızısı Strateji Planı çerçevesinde, yaklaşık 7 yıldır çalışıyoruz. Günümüzde de 2 gün devam eden, 7 ülkeden 56 katılımcıyla büyük bir bilimsel kongre düzenlendi. Son gün de hasat şenliği yapıyoruz. Ekilen bitki kök boya, sanayi boyalarından tekrar öze dönüş, çevresel kirlenmeye meydan vermeden, yine doğal renklerin korunduğu, sağlığa yararlı, anti mikrobiyal, antimikotik bir boyanın tekrar gündeme getirilmesini istedik. Edirne adıyla da anılması nedeniyle, bu kırmızının artık çok farklı yerlerde de aklınıza gelebilecek her türlü sektörde de kullanılabileceğini söylüyoruz” şeklinde konuştu.

edirne kirmizisi 5 | Edirne Ahval Gazetesi
Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı | Edirne Ahval Gazetesi

Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Adnan Tülek, Edirne Kırmızısı’nın elde edildiği kök boya bitkisinin, yaklaşık 3 yıldır hasadının yapıldığını hatırlatarak, Edirne Kırmızısı’nı endüstriyel hale getirmeye çalıştıklarının altını çizdi. Doç. Dr. Tülek; “Biz burada tohum üretimi ve aynı zamanda tıbbi, aromatik ve boya bitkileri üretiyoruz. Çalışmalarımız 4 yıl önce başladı ve bu kapsamda da 60 civarında bitkinin burada üretimi söz konusu. Biz bu çalışmalara Trakya Üniversitesi ile birlikte Rektör hocamın öncülüğünde, yaklaşık 3 yıl önce başladık ve üretimlerini yapıyoruz. Geçen yıl, hasat etkinliği ve boyama şenliğinin 1’incisi düzenlendi ve talep üzerine endüstriyel hale gelmeye başladı. Amacımız, bölgedeki üreticilerimizin bu ham maddeyi üretmesi, tedarik etmesi ve müteakibinde de sektörün bunu kullanması” ifadelerini kullandı.

edirne kirmizisi 3 | Edirne Ahval Gazetesi
Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı | Edirne Ahval Gazetesi

“TÜRKLER BU BİTKİYİ ORTA ASYA’DAN BERİ KULLANMIŞLAR”

Kök boya bitkisinin kimyasal özelliklerinden ve kırmızıdan başka da renkler elde edilebildiğini söyleyen Edirne Kırmızısı Sempozyumu Düzenleme Kurulu Başkanı ve TÜ Havsa Meslek Yüksekokulu Müdürü Prof. Dr. Mustafa Tan, Türklerin kök boya bitkisinden elde edilen boyayı Orta Asya dönemlerinden beri kullandıklarını kaydetti. Tan; “Tarihte Edirne Kırmızısı ya da Türk Kırmızısı olarak ünlenmiş bu bitkinin adı rubia tinctorum olarak bilinen kök bitkisi. Anadolu’nun her yerinde ve Trakya’da yaygındır. Halk arasında da buna kızıl çubuk, gök boya, boyacı pürü, boyacı çubuğu gibi isimler verilir. Ama doğal boyalar önemini kaybettikten sonra bu bitki de yabanileşmiş. Şimdi tekrar gündeme gelince, biz onu yetiştirmeye, kültüre almaya çalışıyoruz. Bitki çok eski bir bitki. Yabani olarak buralarda da bulunuyor. Kökleri işe yarıyor. Köklerinde yaklaşık 40-45 pigmentlik boya maddeleri var. Sadece kırmızı değil, kırmızıya yakın tonlar, turuncu, mor, siyah gibi değişik renkleri de bu bitkinin köklerinden elde edebiliyoruz. Türkler bu bitkiyi Orta Asya’dan beri kullanmışlar, ama o zamanlardaki renk tonları daha farklıymış, Anadolu’ya gelindiği zaman daha farklı bir renk tonu tutturmuşlar. 1700’lü yıllara kadar, Avrupa’da Türk Kırmızısı olarak bilinmiş, 1700’lü yıllardan sonra Avrupa’da, Edirne’den gelen ustalar boyayı yapmaya başlayınca Edirne Kırmızısı ismiyle anılmaya başlanmış. Ta ki sentetik boyalar bulununcaya kadar. Sonrasında tarihe karışmış, şimdi yeniden gündeme geliyor. Yeniden doğal boyalara dönüş başladı” açıklamasını yaptı. Konuşmaların ardından, Vali Sezer’e kök boya bitkisi ile Edirne Kırmızısı’na boyanmış çanta hediye edildi. Daha sonra Vali Sezer ve protokol üyeleri, kumaş boyama işleminin gerçekleştiği kazanları ve hasadın gerçekleştiği alanda kök boya bitkilerini incelediler. Adem Batuhan SEVER

edirne kirmizisi 2 | Edirne Ahval Gazetesi
Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı | Edirne Ahval Gazetesi
edirne kirmizisi 6 | Edirne Ahval Gazetesi
Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı | Edirne Ahval Gazetesi
edirne kirmizisi | Edirne Ahval Gazetesi
Edirne Kırmızısı’nda hasat zamanı | Edirne Ahval Gazetesi

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
error: İçerik korunmaktadır !!