Edirne’nin ‘Kara günü’ 26 Mart
‘Ressamların çizerken ürperdiği bir facia’
Edirne’de 26 Mart Balkan Şehitlerini Anma Günü kapsamında törenler düzenlendi. Kent halkı tarafından ‘Kara gün’ olarak da adlandırılan 26 Mart anma törenleri, Şükrüpaşa Anıtı’na çelenk sunulmasıyla başlarken, Edirne Müdafii Mehmet Şükrü Paşa’nın kabrine karanfil bırakılmasıyla devam etti. Anma törenleri, Edirne Halk Eğitim Merkezi’nde Edirne 1’inci Murat Anadolu Lisesi öğrenci ve öğretmenleri tarafından hazırlanan ve Edirne’nin işgal günlerini anlatan “Edirne Müdafii Mehmet Şükrü Paşa” isimli dramatizasyon gösterisi ile son buldu.
Balkan devletlerinin 1912 yılında Osmanlı Devleti’ne karşı giriştiği Balkan Savaşı’nda Mehmet Şükrü Paşa kumandasındaki 155 gün kahramanca savunulan Edirne, 26 Mart 1913 tarihinde işgal edildi. Binlerce Edirneli, Sarayiçi’nde esir tutulmuş, salgın hastalık, açlık gibi sebeplerden dolayı şehit düştü. Bu kapsamda Edirneliler tarafından ‘Kara gün’ olarak anılan 26 Mart Balkan Şehitlerini Anma Günü dolayısıyla Edirne’de anma törenleri düzenlendi.
Edirne Valiliğince restorasyon çalışmaları tamamlanan Şükrüpaşa Anıtı’nda çelenk sunma töreni düzenlendi. Anıta Edirne Valiliği, Garnizon Komutanlığı, Edirne Belediyesi ve Edirne Şehit Aileleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği tarafından çelenk bırakıldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla devam eden program, Kur’an-ı Kerim tilaveti ve şehitler için dua okunması ve protokol üyeleri ve tören katılımcıları tarafından Şükrüpaşa Anıtı’nda bulunan Edirne Müdafii Mehmet Şükrü Paşa’nın kabrine karanfil bırakılması ile son buldu.
Anma törenlerine Edirne Valisi Yunus Sezer, AK Parti Edirne Milletvekili Fatma Aksal, CHP Edirne Milletvekili Ediz Ün, Garnizon Komutanı Tuğgeneral Berat Acar, Edirne Belediye Başkanı Recep Gürkan, kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri, siyasi parti temsilcileri, gaziler, öğretmenler ve öğrenciler katılım sağladı.
“VATANI HAKKIYLA SAVUNAN YİĞİTLERİMİZİN ADI ÖLÜMSÜZLÜK ANITINA YAZILMIŞTIR”
Anma törenleri 1’inci Murat Anadolu Lisesi öğrencileri tarafından 26 Mart Balkan Şehitleri Anma Günü’ne özel hazırlanan gösteriyle devam etti. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan program. 1’inci Murat Anadolu Lisesi Müdürü Yakup Öz; “İmkânsızlıklar içinde çırpınarak vatanı hakkıyla savunan yiğitlerimizin adı ölümsüzlük anıtına yazılmıştır. Bu anıtlar yaşadığımız tüm savaş ve işgallere rağmen tek askerimiz kalmayıncaya kadar mücadele etmeyi gelenek haline getirmek, yüce Türk askerimizin milletimizin direnme öyküsünü anlatır bizlere. Tarih bir milletin tekrar bakması gereken ibret aynasıdır günümüzü daha iyi anlayabilmek için geleceği daha sağlam inşa edebilmek için geçmişimizi çok iyi bilmeliyiz yaşanılan zaman geçmiş ile kurulu bir köprüdür bu köprünün sağlamlığı geleceğe dair inanç ve umutların yanına geçmişle olan irtibatın devamlılığını da bağlar. Kültürümüz ve köklü mazimizin miraslarını yad etmek toplumuzun hafızasını tazelemek büyük bir önem arz etmektedir” dedi.
‘EDİRNE 50 GÜNLÜK MÜDAFAA PLANINA RAĞMEN 155 GÜN BOYUNCA DİRENMİŞTİR’
Edirne’nin 50 günlük müdafaa planına karşın, 155 gün boyunca düşmana karşı direndiğinin altını çizen Öz; “1361 yılında Türk yurdu olan Edirne 1912’de Balkan devletlerinin Osmanlı İmparatorluğuna karşı giriştiği Balkan savaşında Şükrü Paşa’nın Komutanlığında 155 gün destek almadan kahramanca savunulmasına karşın, 26 Mart 1913’te teslim olmak zorunda kalmıştır. Böylece Edirne için kara günler başlamış, işgal ile birlikte Sarayiçi mevkiinde esir tutulan binlerce vatan evladı günlerce ayakta kalma mücadelesi vermiştir. Ancak açlık ve salgın hastalı nedeniyle şehit düşmüştür. Osmanlı İmparatorluğu’na başkentlik yapmış sultanlar şehri Edirne, 50 günlük bir müdafaa planına göre tedarik edilmiş erzak ve cephaneye rağmen 155 gün boyunca düşmana direnmiştir” şeklinde konuştu.
“ESİR TUTULAN HALKIMIZ AĞAÇ KABUKLARINI YEMEK ZORUNDA KALMIŞTIR”
Sarayiçi’nde esir tutulan Edirne halkının, çaresizlik içerisinde ağaç kabuğu yemek zorunda kaldığını söyleyen Öz; “Direnme sırasında süpürge tohumundan ekmek yaparak ordumuza her türlü desteği veren Edirne halkının bu başarıdaki rolü elbette takdire şayandır. Ordumuz kuşatma da yalnızca düşmanla mücadele etmemiş aynı zaman da baş gösteren hastalıklar ve açlıkla da çok büyük bir felaket yaşamıştır. Sarayiçi’nde esir tutulan halkımız ağaç kabukları yemek zorunda kalmıştır. 26 Mart tarihçilerin yazarken utandığı, ressamların çizerken ürperdiği, ihtiyarların anlatırken yumruğunu sıktığı gençlerin dinlerken kükrediği büyük bir facianın enkazıdır” diye konuştu.
“TÜRKÜN GÖNLÜNDE BİR NEHİR VARSA TUNA’DIR, BİR DAĞ VARSA BALKAN’DIR”
Edirne’nin yaşadığı işgalleri silse de vefa duygusunu hiçbir zaman yitirmeyeceğine vurgu yapan Öz; “26 Mart Edirne bir harp meydanı değil silahsız ve masum insanların doğrandığı bir yerdir. Edirne de savunulan sadece geçmiş değil gelecektir. Eğer Edirne’de bu savunmayı Şükrü Paşa, aziz şehitlerimiz ile birlikte yapmamış olsaydı belki biz bugün bu aziz topraklar da tutunamaz olacaktık. Onun için aziz şehitlerimize ne kadar minnet duysak azdır onlar her türlü baskıya çileye boyun eğmeyerek direnerek var olma mücadelesi verdi. Edirne, yaşadığı işgallerin izlerini silse de vefa duygusunu hiçbir zaman yitirmeyecektir. Türkün gönlünde bir nehir varsa Tuna’dır, bir dağ varsa Balkan’dır. Bu vesile ile başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere sadece bir şehri değil bir devir bir milletin izzetini ve onurunu savunarak canlarını feda eden aziz şehitlerimizi rahmet minnet ve şükranla yâd ediyorum. Ne mutlu Türküm diyene” ifadelerini kullandı.
Öz’ün konuşmalarının ardından, 1’inci Murat Lisesi öğrenci ve öğretmenleri tarafından Edirne’nin işgal günlerini anlatan “Edirne Müdafii Mehmet Şükrü Paşa” isimli dramatizasyon gösterisi sunuldu. Gösteri, 26 Mart 1913 günü yaşananları, Sarayiçi’nde esir tutulan halkın yaşadıklarını, video gösterisi ve müzikle destekleyerek anlattı. Katılımcıların büyük beğenisini toplayan dramatizasyon gösterisi duygulu anlara da sahne oldu.
Adem Batuhan SEVER
