‘Afet değil, tedbir yaşatır’

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, 6 Şubat depremlerinin 3. yılında yayımladığı raporla afetlerin artan ekonomik maliyetine dikkat çekerek, Türkiye’nin yeni bir afet yönetimi yaklaşımına ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Birleşmiş Milletler’in yayımladığı “Küresel Afet Risk Azaltma Değerlendirme Raporu 2025” (GAR 2025) verilerini analiz eden Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO), dünya genelinde afet maliyetlerinin katlanarak arttığını vurguladı. Oda tarafından yapılan açıklamada, afetlerle mücadelenin sadece konut inşasından ibaret olmadığı, altyapı ve risk azaltma yatırımlarının önceliklendirilmesi gerektiği ifade edildi.

‘EKONOMIK MALİYETLER 20 YILDA İKİYE KATLANDI’

Raporda paylaşılan verilere göre, afetlerin 1970-2000 yılları arasındaki yıllık doğrudan maliyeti ortalama 80 milyar dolar iken, 2001-2020 döneminde bu rakam 200 milyar dolara ulaştı. Türkiye’de de benzer bir tablonun görüldüğü; 1999 Marmara depremlerinin 17 milyar dolar olan maliyetinin, 6 Şubat depremlerinde 148,9 milyar dolar seviyesine ulaştığı hatırlatıldı.

DEPREM BÖLGESİNDE ALTYAPI VE ENTEGRASYON İHTİYACI

6 Şubat depremlerinin ardından geçen 3 yıllık süreci değerlendiren JMO, sahada yapılan incelemeler ışığında teknik tespitlerde bulunuldu. Üstyapı projelerinin hızla tamamlanmasına karşın; yol, su ve kanalizasyon gibi altyapı hizmetlerinin sosyal donatı alanlarıyla eş zamanlı yürütülmesinde bazı aksaklıklar yaşandığı belirtildi.Kent merkezleri ile kırsal alanların entegre planlanmasının, tarihi dokunun korunması ve sosyal yaşamın devamlılığı açısından kritik önemde olduğu vurgulandı. Enflasyon ve artan maliyetlerin “yerinde dönüşüm” projelerinde finansal zorluklar yarattığı, bu durumun bazı projelerin hızını etkilediği ifade edildi.

ÇÖZÜM ÖNERİSİ: AFET RİSK AZALTMA KANUNU

JMO, Türkiye’nin afetlere karşı daha dirençli hale gelmesi için kamu yararını gözeten ve bilimsel ilkeleri temel alan bir yol haritası sundu. Öne çıkan çözüm önerileri şunlar oldu:

Yeni Mevzuat: Parçalı mevzuat yapısının giderilmesi ve kurumlar arası koordinasyonu sağlayacak bir Afet Risk Azaltma Kanunu‘nun acilen hayata geçirilmesi.

Mikrobölgeleme: Deprem, heyelan ve sel gibi jeolojik tehlikeleri modelleyecek detaylı mikrobölgeleme haritalarının tamamlanarak imar planlarına işlenmesi.

Afet Fonu: Mevcut fonların sadece afet sonrası yeniden imar için değil, afet öncesi “risk azaltma” projelerini finanse edecek şekilde yeniden yapılandırılması.

Yerel Katılım: Afet yönetim süreçlerine yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının ve meslek odalarının daha aktif dahil edilmesi.

JMO Yönetim Kurulu, açıklamasını bilimsel ve teknik ilkeler ışığında, dirençli kentler inşa etmek için ilgili tüm kurumlarla iş birliği yapmaya hazır olduklarını belirterek noktaladı. Haber Merkezi