Saray kazısında yürek burkan bulgu!
Edirne Valisi Yunus Sezer, Edirne Sarayı’nda süren kazı çalışmalarında Balkan Savaşları’nda şehit düşen 18–20 yaşlarındaki askerlere ait üniformalı toplu mezarların bulunduğunu açıklarken, Sarayiçi ve Kırkpınar alanının Osmanlı dönemindeki hasbahçe kimliğine uygun şekilde yeniden düzenleneceğini duyurdu. Vali Sezer, “Saray, bir tarafı şu anda restore ediliyor. Orada kazı çalışmaları devam ediyor. Kazı çalışmalarda geçen ay maalesef hepimizin de yüreğini burkan böyle toplu mezarlara rastladık. 18-20 yaşında ecdadımız üniformalarıyla oraya defnedilmiş durumdalar, toplu mezarlar var” dedi.
Edirne Sarayı’nda yürütülen ihya ve restorasyon çalışmaları sürerken, kazılarda Balkan Savaşları’nda şehit düşen askerlere ait toplu mezarların ortaya çıkarılması dikkat çekti. Edirne Valisi Yunus Sezer, hem devam eden kazı ve restorasyon çalışmalarına hem de Kırkpınar alanına yönelik planlanan projelere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
Osmanlı Padişahı II. Murad döneminde 1450 yılında yapımına başlanan ve Fatih Sultan Mehmet döneminde tamamlanan Edirne Sarayı; savaşlar, depremler ve yangınlar nedeniyle büyük ölçüde yıkıldı. Cihannüma Kasrı, Adalet Kasrı, Kum Kasrı, hamam, mutfak ve saray giriş kapısının bir bölümü günümüze ulaşabildi. Ayakta kalan yapıların korunması ve kaybolan bölümlerin yeniden ayağa kaldırılması amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı, Edirne Valiliği ve Trakya Üniversitesi iş birliğinde yaklaşık 15 yıl önce kazı ve restorasyon çalışmaları başlatıldı. Çalışmalar sonucunda sarayın mutfak ve hamam bölümleri restore edildi. 18 Ekim 2022’de kazı yetkisi Trakya Üniversitesi’nden Cumhurbaşkanlığı Milli Saraylar Başkanlığı’na devredilirken, 2023 yılı Ocak ayında hazırlanan 5 yıllık master plan doğrultusunda kapsamlı ihya süreci resmen başladı.
’18-20 YAŞINDA ECDADIMIZ ÜNİFORMALARIYLA DEFNEDİLMİŞ’
Edirne Valisi Yunus Sezer, saray alanında sürdürülen kazılarda Balkan Savaşları’na ait çarpıcı bulgularla karşılaşıldığını belirtti. Kırkpınar alanının Balkan Savaşları sırasında esir kampı olarak kullanıldığını hatırlatan Sezer, “Malumunuz Kırkpınar alanının olduğu yer Balkan Savaşları’nda özellikle askerlerimizin orada esir tutulduğu ve kaynaklara 13 bine yakın askerimizin şehit olduğu bir yer. Karşı taraf saray, bir tarafı şu anda restore ediliyor. Orada kazı çalışmaları devam ediyor. Kazı çalışmalarda geçen ay maalesef hepimizin de yüreğini burkan böyle toplu mezarlara rastladık. 18-20 yaşında ecdadımız üniformalarıyla oraya defnedilmiş durumdalar, toplu mezarlar var” dedi.
‘SARAYİÇİ VE KIRKPINAR HASBAHÇEYE DÖNÜŞÜYOR’
Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin yapıldığı Sarayiçi bölgesinin, Osmanlı dönemindeki özgün kimliğine uygun olarak yeniden düzenleneceğini ifade eden Sezer, alanın sarayın hasbahçesi olarak planlandığını söyledi. Sezer, “Edirne Kırkpınar’la anılan bir şehir, bizim en büyük değerlerimizden bir tanesi. Orayı da tarihi yapısına uygun bir şekilde, zaten yıllardır konuşulan bir Kırkpınar sahasının yenilenmesi düşüncesi var. Bu bulunduğumuz yerin Sarayiçi ve yine şehitlik olarak yeniden düzenlenmesi, Hasbahçe olarak düzenlenmesi söz konusu. Hasbahçe dediğimiz de Osmanlı dönemindeki saray bahçesi ve oranın o dönemde yetişen tüm çiçeklerle, yine hayvan varlığıyla, oradaki tavuk ormanı ve Avcı Köşkü’ne kadar olan 17. ve 18. yüzyıllardaki fonksiyonu neyse ona göre bir çalışma yapılıyor. Dünyada zannediyorum ikinci saray bu manada. Bunu milli saraylar başkanlığımız yürütüyor ve içeride de Mahmudiye Kışlası, yani bilindiği şekliyle cezaevi kısmı var. Orada inanılmaz bir şekilde, çalışmalar iki ay içerisinde müthiş bir hızla devam ediyor. Orada hem kütüphane, hem müze, hem fuaye alanları olacak şekilde bu alan tamamen kazandırılacak. Oradaki cami, hamam tamamen restore edilecek” ifadelerini kullandı.
‘KIRKPINAR ER MEYDANI YENİ YERİNE TAŞINACAK’
Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin yapıldığı mevcut er meydanının taşınacağını açıklayan Sezer, “Kırkpınar’ı da yine Milli Saraylar’ın teşrifleriyle bizim Gençlik Spor Bakanlığımız ve Cumhurbaşkanımızın uzun zamandır güzel bir Kırkpınar Sahası yapılması talimatları var. Gençlik Spor Bakanımızın da bizlere bu yönde çalışma talimatları var. Bu da çalışılıyor. Alan çok değil, 200 metre civarında bir diğer tarafa taşınacak, seddenin diğer tarafına taşımayı düşünüyoruz. Bir iki alternatifimiz var. Bir taraftan da proje çalışmaları devam ediyor. Bu noktada belediye başkanımızla da, belediyeyle de istişare halindeyiz. İnşallah Edirne sarayıyla uyumlu ve 12 ay boyunca burada aktivitelerin yapılabileceği, içerisinde Kırkpınar müzesinin olduğu, sanal müzelerin olduğu ve diğer geleneksel sporların yapıldığı ve dünyanın her yerinden gelinerek, buranın görülebileceği bir alan inşa edilecek. Sarayın mimarisiyle uyumlu, oradaki adalet kulesi, saray sur duvarları ve onun yanında hemen Kırkpınar er meydanı. Onu da tamamlayacak şekilde Muradiye’ye kadar bir çalışma yapılırsa, Mevlevihane’ye kadar çalışma yapılırsa bir bütünlük arz edecek şekilde müthiş bir turizm akışı yapılması ön görülüyor. Buradaki şu andaki ziyaret iş sayımızın ben önümüzdeki dönemde 2-3 katına çıkacağını düşünüyorum. Daha da fazla olacak” şeklinde konuştu.
Kırkpınar stadı için düşündükleri alanı da söyleyen Sezer, “Kırkpınar alanına yakın bir yerde bir kamulaştırma çalışması yapacağız, büyük ihtimalle şu andaki Saraçhane sahalarının olduğu yerin hemen karşı tarafında bir alana düşünüyoruz. Orada 50 dönüm gibi bir yer var. Eğer orası uygun olmazsa diğer tarafta, Sarayiçi’nde belirlediğimiz yakın bir yer var. Orasını değerlendireceğiz” açıklamasını yaptı.
Adem Batuhan SEVER
